الفيض الكاشاني

251

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

اتّصاف به صفات منجيات و طاعات به منزلهء آن است كه زن جهيزهء ازدواج خود را آماده كند و خود را پاكيزه سازد و چهره‌اش را بيارايد و موهايش را شانه كند تا شايستگى ديدار همسرش را بيابد . پس اگر همهء عمرش را در پاكيزه كردن خود و آرايش صورت صرف كند اين كار مانع ديدار با همسرش بوده و ميان آنها حايل خواهد شد . اكنون اگر از اهل مجالستى بايد به همين گونه راه دين را بشناسى ، و اگر مانند بندهء بدى هستى كه جز از بيم كتك يا اميد به مزد از جاى خود حركت نمىكند با اعمال ظاهرى تنت را به رنج و تعب درآور ، چه ميان تو و دلت حجابى ضخيم است اگر حقّ اعمال را درست به جا آورى از اهل بهشت خواهى شد ، ليكن اهل مجالست گروهى ديگرند . و هرگاه موارد تفكّر را در علوم معامله كه ميان خدا و بنده است شناختى بايد در هر بامداد و شام آن را عادت و خوى خود گردانى و از نفس خود و صفاتى كه تو را از خداوند دور مىسازد ، و احوالى كه تو را به او نزديك مىگرداند غفلت نكنى ، بلكه هر مريدى بايد داراى صحيفه‌اى باشد كه همهء صفات مهلكات و منجيات و همهء معاصى و طاعات را در آن بنويسد و هر روز خود را بر آنها عرضه كند . از مهلكات كافى است كه ده صفت را در نظر گيرد اگر از آنها سالم بماند از غير آنها نيز مصون خواهد ماند ، آنها عبارتند از : بخل ، كبر ، خود پسندى ، رياء ، حسد ، شدّت خشم ، شكمبارگى ، زنبارگى ، مالدوستى ، جاه طلبى . از منجيات نيز ده خصلت را مورد نظر قرار دهد كه عبارتند از : پشيمانى از گناه ، شكيبايى بر بلا ، رضا به قضاى خدا ، شكر بر نعمتها ، اعتدال در خوف و رجاء ، زهد در دنيا ، اخلاص در عمل ، نيكخويى با مردم ، دوستى خداوند و خشوع در برابر او . اينها بيست خصلت‌اند كه ده تا نكوهيده و ده تا پسنديده است ، هر زمان يكى از صفات نكوهيده را از خود بزدايد آن را از صحيفهء خود محو كند و ديگر در آن نينديشد و خدا را شكر گويد از اين كه آن را از او دفع و دلش را از آن پاك كرده است و بايد بداند كه اين امر جز به توفيق الهى و يارى او ميسّر نمىشود ، و اگر خداوند او را به خودش واگذارد قادر نخواهد بود كمترين زشتيها را از خود دور سازد . پس از اين بايد به نه صفت نكوهيدهء باقى مانده روى آورد و به همين نحو عمل كند تا همهء آنها را از صحيفهء عمل خود محو گرداند . همچنين نفس خويش را در اتّصاف به منجيات مورد باز خواست قرار دهد ، و هر زمان خود را به يكى از آن خصلتها مانند توبه و پشيمانى از گناه آراسته ديد خط بر روى آن كشد و به تحصيل بقيّهء خصلتها مشغول گردد . پيروى از اين روش به مريدانى نياز دارد كه براى اصلاح خويش آستين همّت بالا زده‌اند . اما